Bàn chân bẹt ở trẻ em: Khi nào là sinh lý, khi nào cần điều trị sớm?
Bàn chân bẹt ở trẻ nhỏ thường là sinh lý và có thể tự cải thiện. Tuy nhiên, một số trường hợp cần can thiệp sớm để tránh ảnh hưởng dáng đi và hệ vận động.
1. Giới thiệu
Bàn chân bẹt ở trẻ nhỏ là tình trạng phổ biến trong những năm đầu đời. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều vô hại. Việc phân biệt bàn chân bẹt sinh lý và bàn chân bẹt bệnh lý giúp cha mẹ phát hiện sớm nguy cơ ảnh hưởng đến dáng đi và hệ vận động của trẻ.
2. Bàn chân bẹt ở trẻ em là gì?
Bàn chân bẹt (tên y học: Pes Planus) là tình trạng vòm dọc gan bàn chân xẹp hoặc không rõ khi trẻ đứng chịu lực.
Ở trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi, lớp mỡ sinh lý dưới gan bàn chân khiến vòm chân khó quan sát. Vì vậy, đa số trường hợp là bàn chân bẹt sinh lý và không nguy hiểm.
Theo các nghiên cứu chỉnh hình nhi, vòm bàn chân thường phát triển rõ hơn từ 6–8 tuổi. Nếu sau độ tuổi này vòm vẫn xẹp hoặc trẻ có đau, cần nghĩ đến bàn chân bẹt bệnh lý.
3. Phân biệt bàn chân bẹt sinh lý và bệnh lý ở trẻ em
Bàn chân bẹt sinh lý (linh hoạt)
- Vòm chân xuất hiện khi trẻ ngồi hoặc nhón chân
- Không đau, vận động bình thường
- Tự cải thiện theo tuổi
Bàn chân bẹt bệnh lý (cứng)
- Vòm chân không xuất hiện ở mọi tư thế
- Trẻ đau chân, mỏi chân, dáng đi bất thường
- Có thể liên quan đến dị tật bẩm sinh hoặc bất thường cấu trúc xương
4. Dấu hiệu bàn chân bẹt ở trẻ không nên bỏ qua
Cha mẹ nên cho trẻ đi khám chuyên khoa nếu thấy:
- Trẻ đau bàn chân khi đi hoặc chạy
- Gót chân lệch vào trong hoặc ra ngoài
- Dáng đi không vững, dễ vấp ngã
- Trẻ than mỏi chân, ngại vận động
- Biến dạng cổ chân nhìn thấy rõ
5. Chẩn đoán bàn chân bẹt được thực hiện như thế nào?
Bác sĩ chỉnh hình sẽ đánh giá bằng:
- Khám lâm sàng tư thế đứng – đi
- Test nhón chân
- Chụp X-quang đo độ nghiêng xương gót
- Quan sát sự phân bố áp lực gan bàn chân.
6. Hướng điều trị khoa học
Theo nghiên cứu đăng trên Journal of Pediatric Orthopaedics:
- 70–90% trường hợp chỉ cần theo dõi và luyện tập
- Một số trường hợp cần:
- Đế chỉnh hình y khoa
- Vật lý trị liệu tăng sức cơ bàn chân
- Can thiệp phẫu thuật nếu biến dạng nặng
7. Phòng ngừa và hỗ trợ phát triển vòm chân cho trẻ
- Tăng vận động ngoài trời
- Cho trẻ đi chân trần trên cát, cỏ, nền tự nhiên
- Hạn chế giày quá cứng hoặc đế phẳng hoàn toàn
- Khuyến khích trò chơi tăng sức mạnh bàn chân
- Theo dõi sự phát triển dáng đi định kỳ
Kết luận
Bàn chân bẹt ở trẻ em phần lớn là sinh lý và không cần can thiệp sớm.
Tuy nhiên, nếu trẻ đau chân, dáng đi bất thường hoặc vòm chân không cải thiện sau 6–8 tuổi, cha mẹ nên cho bé thăm khám bác sĩ chuyên khoa nhi – chỉnh hình để được tư vấn kịp thời.