Câm điếc bẩm sinh ở trẻ sơ sinh: Vì sao cần tầm soát thính lực ngay sau sinh?

Câm điếc bẩm sinh là tình trạng trẻ mất hoặc suy giảm thính lực ngay từ khi mới sinh. Điều đáng lo là đa số trẻ không có biểu hiện rõ ràng trong những tuần đầu, nên rất dễ bị bỏ sót và ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ. Vì vậy, tầm soát thính lực sơ sinh được xem là bước kiểm tra quan trọng cho mọi trẻ sau sinh.

1. Câm điếc bẩm sinh là gì?

Câm điếc bẩm sinh là tình trạng:

Suy giảm hoặc mất thính lực xuất hiện ngay từ lúc sinh
Có thể ở một tai hoặc cả hai tai
Mức độ từ nhẹ đến nặng, thậm chí điếc sâu
Thường gặp hơn ở nhóm trẻ sinh non hoặc có yếu tố nguy cơ.

Theo báo cáo từ chuyên gia tại Hội Tai Mũi Họng Việt Nam, mỗi năm ở Việt Nam có khoảng 1.500 – 2.000 trẻ khiếm thính bẩm sinh được sinh ra, và tỷ lệ này tương đương với tỷ lệ chung trên thế giới (~1–3/1.000 trẻ).

2. Nguyên nhân gây câm điếc bẩm sinh

Nguyên nhân di truyền

Chiếm khoảng 50–60% các trường hợp
Trẻ sinh ra khỏe mạnh nhưng mang đột biến gen liên quan thính giác
Gia đình không nhất thiết có người bị điếc

Nguyên nhân không di truyền

Nhiễm trùng trong thai kỳ
Sinh non, nhẹ cân
Ngạt khi sinh
Vàng da nhân não
Thuốc ảnh hưởng thính lực dùng sớm sau sinh

Khám thông thường không thể phát hiện được các nguyên nhân này.

3. Vì sao câm điếc bẩm sinh rất dễ bị bỏ sót?

Trẻ sơ sinh vẫn:
- Bú tốt
- Ngủ ngoan
- Phản xạ bình thường
Cha mẹ thường chỉ phát hiện khi:
- Trẻ chậm nói
- Không phản ứng với âm thanh

Khi đó, “thời gian vàng” phát triển ngôn ngữ đã bị bỏ lỡ.

4. Tầm soát thính lực sơ sinh là gì?

Tầm soát thính lực sơ sinh là xét nghiệm:

Thực hiện trong 48 – 72 giờ đầu sau sinh
Không đau, không xâm lấn
Thời gian làm ngắn

Mục tiêu là:

Phát hiện sớm suy giảm thính lực
Phân loại nguy cơ
Theo dõi và can thiệp kịp thời

5. Lợi ích của tầm soát thính lực sơ sinh

Tầm soát sớm giúp:

Phát hiện khiếm thính trước khi trẻ có triệu chứng
Can thiệp trong 6 tháng đầu đời – giai đoạn vàng phát triển ngôn ngữ
Giảm nguy cơ câm điếc, rối loạn giao tiếp
Tăng khả năng hòa nhập học đường về sau

Theo các khuyến nghị nhi khoa quốc tế, trẻ được can thiệp sớm có khả năng phát triển ngôn ngữ gần như trẻ bình thường.

6. Trẻ nào đặc biệt cần tầm soát thính lực?

Tất cả trẻ sơ sinh đều nên tầm soát, đặc biệt khi:

Sinh non hoặc nhẹ cân
Có tiền sử gia đình khiếm thính
Mẹ nhiễm trùng khi mang thai
Trẻ bị vàng da nặng hoặc ngạt khi sinh

Kết luận

Câm điếc bẩm sinh không phải lúc nào cũng phát hiện được, nhưng hậu quả có thể theo trẻ suốt đời nếu bỏ lỡ phát hiện sớm.

Tầm soát thính lực sơ sinh là bước nhỏ – giá trị lớn, giúp:

Phát hiện sớm
Can thiệp kịp thời
Bảo vệ khả năng nghe – nói cho trẻ

Đừng chờ đến khi trẻ chậm nói mới lo lắng.