Mẹ bầu bị GBS (Liên cầu khuẩn nhóm B) nguy hiểm không? Cách phát hiện và xử lý an toàn

GBS là vi khuẩn phổ biến ở mẹ bầu, có thể gây nhiễm trùng nặng cho trẻ sơ sinh. Tìm hiểu mức độ nguy hiểm và cách xử lý an toàn theo khuyến cáo CDC & WHO..

1. GBS là gì?

GBS (Group B Streptococcus) – Liên cầu khuẩn nhóm B là vi khuẩn thường sống tự nhiên trong đường ruột, âm đạo, trực tràng của người trưởng thành.
Theo CDC (2024), khoảng 20–30% phụ nữ mang GBS mà không có triệu chứng.

Ở người lớn, GBS hầu như không gây hại. Tuy nhiên, khi mang thai, vi khuẩn GBS có thể lây sang trẻ trong lúc sinh thường, trở thành nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng sơ sinh.

2. Mẹ bầu bị GBS có nguy hiểm không?

Đa số mẹ bầu khỏe mạnh không gặp biến chứng khi mang GBS. Nhưng nếu không xét nghiệm và điều trị kịp thời, GBS có thể truyền sang bé, gây các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng.

Hai dạng nhiễm GBS ở trẻ sơ sinh cần biết

GBS khởi phát sớm (Early-onset)

Xuất hiện trong 7 ngày đầu sau sinh
Gây nhiễm trùng máu, viêm phổi, viêm màng não
Tỷ lệ tử vong: 2–3%, cao hơn ở trẻ sinh non

GBS khởi phát muộn (Late-onset)

Xảy ra từ 1 tuần đến 3 tháng tuổi
Thường lây từ người chăm sóc mang GBS
Dễ dẫn đến nhiễm trùng huyết hoặc viêm màng nã

Tiền sử gia đình hoặc bố mẹ mang gen bệnh di truyền

Nếu một trong hai hoặc cả hai cha mẹ mang gen bệnh, hoặc trong gia đình có người mắc bệnh di truyền, chọc ối sẽ được chỉ định để kiểm tra thai nhi có mắc hoặc mang gen bệnh tương tự hay không

3. Những ai có nguy cơ cao bị GBS?

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm GBS trong thai kỳ gồm:

Mẹ từng sinh con nhiễm GBS.
Có nhiễm trùng đường tiết niệu do GBS trong thai kỳ hiện tại.
Chuyển dạ sớm (< 37 tuần) hoặc vỡ ối trên 18 giờ.
Sốt > 38°C khi sinh.

Nếu có một trong các yếu tố này, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm GBS sớm hơn và theo dõi kỹ lưỡng hơn.

4. Làm sao để phát hiện GBS?

Vì GBS không có triệu chứng rõ ràng, tất cả mẹ bầu nên làm xét nghiệm GBS định kỳ từ tuần 35 – 37.

Cách xét nghiệm: lấy dịch âm đạo và trực tràng để tìm sự hiện diện của vi khuẩn GBS.
Kết quả dương tính: không có nghĩa là bệnh lý, mà chỉ cần phòng ngừa lây nhiễm khi sinh.

Xét nghiệm GBS là một phần quan trọng trong khám thai định kỳ cuối thai kỳ, được WHO và CDC khuyến cáo thực hiện bắt buộc ở nhiều quốc gia.

5. Xử lý thế nào nếu mẹ bầu dương tính GBS?

Dùng kháng sinh trong lúc chuyển dạ (Intrapartum antibiotic prophylaxis)

Tiêm penicillin hoặc ampicillin mỗi 4 giờ khi chuyển dạ.
Mục tiêu: ngăn vi khuẩn GBS lây sang trẻ qua đường sinh.

Theo dõi sát trẻ sau sinh

Nếu mẹ chưa dùng đủ kháng sinh hoặc sinh nhanh, bác sĩ sẽ theo dõi trẻ 48 – 72 giờ đầu.
Trong trường hợp nghi ngờ, trẻ có thể được xét nghiệm máu, CRP hoặc cấy dịch não tủy.

Không cần điều trị bằng kháng sinh trong thai kỳ

Điều trị GBS chỉ hiệu quả trong giai đoạn chuyển dạ, vì vi khuẩn có thể tái phát trước khi sinh

6. Mẹ bầu bị GBS có sinh thường được không?

Hoàn toàn có thể sinh thường an toàn, nếu được tiêm kháng sinh đúng thời điểm.

Nếu mổ chủ động trước khi chuyển dạ và chưa vỡ ối, không cần kháng sinh.
Nếu vỡ ối hoặc chuyển dạ tự nhiên, kháng sinh là bắt buộc để bảo vệ bé khỏi nhiễm trùng.

7. Cách phòng ngừa GBS an toàn cho mẹ bầu

Mẹ bầu có thể chủ động giảm nguy cơ GBS bằng cách:

Khám thai định kỳ và xét nghiệm GBS tuần 35–37.
Giữ vệ sinh vùng kín đúng cách, tránh thụt rửa sâu.
Bổ sung probiotic (lợi khuẩn âm đạo) – giúp cân bằng hệ vi sinh, giảm tỉ lệ GBS tái phát (tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng).
Không tự ý dùng kháng sinh.

Kết luận

GBS không đáng sợ nếu phát hiện sớm và xử lý đúng cách.

Xét nghiệm GBS tuần 35 – 37 là tiêu chuẩn vàng bảo vệ bé khỏi nhiễm trùng sơ sinh nguy hiểm.
Mẹ bầu GBS dương tính vẫn có thể sinh thường an toàn, nếu được theo dõi và tiêm kháng sinh kịp thời.

Hãy chủ động hỏi bác sĩ về xét nghiệm GBS thai kỳ, đặc biệt nếu bạn có nguy cơ cao hoặc sắp đến giai đoạn cuối thai kỳ.