Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu và khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ sơ sinh: dấu hiệu, nguyên nhân và hướng xử trí theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y tế.
1. Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ sơ sinh
Hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn non yếu, ruột chưa hoàn thiện nên rất dễ bị vi khuẩn tấn công. Nguyên nhân thường gặp gồm:
Vi khuẩn từ môi trường
Trẻ sơ sinh có thể nhiễm vi khuẩn như E.coli, Salmonella, Shigella thông qua tay người chăm sóc, bình sữa hoặc đồ dùng chưa vệ sinh tốt.
Nhiễm khuẩn từ sữa
- Sữa công thức pha sai cách, bảo quản không đúng
- Dụng cụ hút – bình sữa không được tiệt trùng
Do mẹ truyền sang con
Một số vi khuẩn (như Listeria, Streptococcus nhóm B) có thể lây trong quá trình sinh thường nếu mẹ nhiễm khuẩn.
Khả năng tự bảo vệ đường ruột còn thấp
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):
“Hệ vi sinh đường ruột của trẻ sơ sinh chưa ổn định, khiến trẻ dễ bị nhiễm khuẩn trong những tháng đầu đời.”
2. Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị nhiễm khuẩn đường ruột
Bố mẹ cần theo dõi sát nếu trẻ có các biểu hiện sau:
- tiêu chảy nhiều lần/ngày
- phân lỏng, có nhầy, bọt hoặc mùi tanh
- nôn trớ liên tục
- bú kém, bỏ bú
- sốt hoặc hạ thân nhiệt
- bụng chướng
- ngủ li bì hoặc quấy khóc bất thường
- khát nước, môi khô, tiểu ít (dấu hiệu mất nước)
Theo Bệnh viện Nhi Trung ương, tiêu chảy kèm mất nước là dấu hiệu nguy hiểm hàng đầu ở trẻ sơ sinh.
3. Cách chăm sóc và xử trí đúng tại nhà
Tiếp tục cho trẻ bú mẹ
Sữa mẹ giúp cung cấp nước, điện giải và kháng thể. WHO khuyến cáo tuyệt đối không ngừng bú khi trẻ tiêu chảy.
Bù nước đúng cách
Nếu trẻ có dấu hiệu mất nước, bố mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay.
Tuyệt đối không tự cho trẻ uống oresol khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ vì trẻ sơ sinh cần liều đặc biệt.
Giữ vệ sinh trong chế độ ăn
- Tiệt trùng bình sữa
- Rửa tay trước khi chăm trẻ
- Pha sữa đúng hướng dẫn và không dùng lại sữa thừa sau 1 giờ
Không tự ý dùng thuốc
Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định, vì nhiều trường hợp tiêu chảy do virus, không cần kháng sinh.
4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Hãy đưa trẻ đi bệnh viện nếu có các dấu hiệu:
- sốt cao hoặc hạ thân nhiệt
- bú kém nhiều hoặc bỏ bú
- tiêu chảy > 6 lần/ngày
- nôn ói liên tục
- ngủ li bì, khó đánh thức
- dấu hiệu mất nước: mắt trũng, da khô, tiểu ít
- phân có máu
Theo Bộ Y tế:
“Trẻ sơ sinh bị tiêu chảy kèm mất nước cần được điều trị tại cơ sở y tế để tránh biến chứng nặng.”
5. Phòng ngừa nhiễm khuẩn đường ruột cho trẻ sơ sinh
- Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi chăm trẻ
- Tiệt trùng bình sữa và dụng cụ ăn uống
- Vệ sinh môi trường sống của trẻ
- Khám thai định kỳ để phát hiện nhiễm khuẩn khi mang thai
Kết luận
Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ sơ sinh có thể diễn tiến nhanh nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và xử trí hiệu quả nếu bố mẹ nhận biết sớm.
Bú mẹ đầy đủ, vệ sinh tốt và theo dõi sát các dấu hiệu nguy hiểm là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong những tháng đầu đời.