Phân biệt xét nghiệm HPV DNA và Pap smear: Nên chọn loại nào?

HPV DNA và Pap smear là hai xét nghiệm thường được nhắc đến khi tầm soát ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ vẫn nhầm lẫn giữa hai phương pháp này, không rõ khác nhau ở đâu, có thay thế nhau không và nên chọn loại nào. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt rõ HPV DNA và Pap smear, từ đó lựa chọn xét nghiệm phù hợp với độ tuổi và nguy cơ của bản thân.

1. Pap smear là gì?

Pap smear là xét nghiệm tầm soát nhằm:

Lấy mẫu tế bào từ cổ tử cung
Quan sát dưới kính hiển vi
Phát hiện tế bào hình thái bất thường hoặc tổn thương tiền ung thư

Đặc điểm:

Phát hiện hậu quả của nhiễm HPV
Không phát hiện virus
Phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật lấy mẫu và người đọc kết quả

Pap smear giúp phát hiện tổn thương khi tế bào đã bắt đầu biến đổi hình thái.

2. Xét nghiệm HPV DNA là gì?

Xét nghiệm HPV DNA là xét nghiệm sinh học phân tử nhằm:

Phát hiện sự tồn tại ADN của virus HPV
Tập trung vào sàng lọc các chủng virus HPV nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung

Đặc điểm:

Phát hiện nguyên nhân gây ung thư
Có thể phát hiện nguy cơ trước khi tế bào bị tổn thương
Độ nhạy cao trong tầm soát ung thư cổ tử cung

Xét nghiệm HPV DNA giúp phát hiện sớm nguy cơ, không cần chờ đến khi có tổn thương.

3. So sánh HPV DNA và Pap smear

Tiêu chí	HPV DNA	Pap smear
Phát hiện	ADN của Virus HPV nguy cơ cao	Tế bào bất thường
Phát hiện sớm nguy cơ	✅ Có	❌ Không
Phát hiện tổn thương tế bào	❌ Không	✅ Có
Độ nhạy	Cao	Thấp hơn
Phụ thuộc người đọc	Thấp	Cao
Khoảng cách giữa các lần làm	Dài hơn nếu âm tính	Thường ngắn hơn

4. Xét nghiệm nào phát hiện ung thư cổ tử cung sớm hơn?

HPV DNA phát hiện nguy cơ sớm hơn Pap smear.

Virus HPV là nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung
Nhiễm HPV thường xảy ra nhiều năm trước khi ung thư hình thành
Xét nghiệm HPV DNA phát hiện ADN virus ngay cả khi cổ tử cung chưa có tổn thương

Pap smear chỉ phát hiện khi:

Tế bào đã bắt đầu biến đổi hình thái
Có tổn thương tiền ung thư

5 Khi nào nên chọn HPV DNA hay Pap smear?

Không có câu trả lời chung cho tất cả mọi người.

Với phụ nữ từ 21–29 tuổi

Khuyến nghị: Pap smear
HPV nhiễm thoáng qua nhiều, dễ tự khỏi

Với phụ nữ từ 30 tuổi trở lên

Khuyến nghị: HPV DNA hoặc kết hợp HPV DNA + Pap smear
Giai đoạn nguy cơ ung thư cổ tử cung bắt đầu rõ hơn

Xu hướng hiện nay là ưu tiên HPV DNA làm xét nghiệm tầm soát chính.

Có cần làm cả HPV DNA và Pap smear không?

Trong một số trường hợp, làm kết hợp hai xét nghiệm (co-testing) giúp:

Tăng độ an tâm
Giảm nguy cơ bỏ sót tổn thương
Kéo dài thời gian giữa các lần tầm soát nếu kết quả âm tính

Tuy nhiên, không phải ai cũng cần làm đồng thời, việc lựa chọn nên dựa trên:

Tuổi
Tiền sử bệnh
Nguy cơ tiến triển ung thư
Khuyến nghị của bác sĩ

HPV DNA và Pap smear có thay thế nhau không?

Không thay thế.

HPV DNA: phát hiện nguyên nhân
Pap smear: phát hiện hậu quả

Hai xét nghiệm bổ trợ cho nhau, không loại trừ nhau.

6. Tần suất làm xét nghiệm thế nào là hợp lý?

Nếu kết quả bình thường:

HPV DNA: 3–5 năm/lần
Pap smear: 3 năm/lần
Kết hợp cả hai: có thể kéo dài hơn theo chỉ định

Làm đúng tần suất giúp phòng bệnh hiệu quả mà không gây lo lắng dư thừa.

Khuyến nghị từ các tổ chức y khoa uy tín (WHO, ACOG và CDCP): Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ, ưu tiên xét nghiệm HPV DNA ở phụ nữ từ 30 tuổi trở lên

Kết luận

Xét nghiệm HPV DNA và Pap smear đều có vai trò quan trọng trong tầm soát ung thư cổ tử cung, nhưng:

Xét nghiệm HPV DNA phát hiện nguy cơ sớm
Pap smear phát hiện tổn thương tế bào

Hiểu đúng sự khác biệt giúp bạn:

Chọn xét nghiệm phù hợp
Tránh làm xét nghiệm không cần thiết
Chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài

Tầm soát đúng cách – đúng thời điểm – là chìa khóa phòng ung thư cổ tử cung hiệu quả.