Vì sao mẹ bầu dễ bị tụt huyết áp khi mang thai? Khi nào cần lưu ý?
Tụt huyết áp là tình trạng khá phổ biến trong thai kỳ. Nhiều mẹ bầu có thể cảm thấy chóng mặt, mệt mỏi hoặc choáng khi đứng lên đột ngột.
1. Thai kỳ làm thay đổi hệ tuần hoàn như thế nào?
Trong thai kỳ, cơ thể mẹ phải nuôi dưỡng cả mẹ và thai nhi. Thể tích máu tăng khoảng 40–50%. Hệ mạch máu cũng giãn ra để thích nghi với lưu lượng máu tăng.
Theo Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), sự giãn mạch do hormon thai kỳ có thể làm giảm huyết áp trong giai đoạn giữa thai kỳ.
Đây là thay đổi sinh lý bình thường.
2. Vai trò của hormon progesterone
Progesterone tăng mạnh trong thai kỳ. Hormone này làm giãn cơ trơn thành mạch. Khi mạch máu giãn, sức cản mạch giảm.
Theo ACOG, sự giảm sức cản ngoại vi khiến huyết áp trung bình của mẹ có thể giảm nhẹ trong tam cá nguyệt thứ hai. Do đó, một số mẹ bầu dễ cảm thấy choáng khi thay đổi tư thế.
3. Tử cung lớn gây chèn ép tĩnh mạch
Khi thai lớn dần, tử cung có thể chèn ép tĩnh mạch chủ dưới. Tĩnh mạch này có nhiệm vụ đưa máu từ phần dưới cơ thể về tim. Nếu dòng máu hồi lưu giảm, huyết áp có thể tụt. Triệu chứng có thể gồm chóng mặt và buồn nôn.
Theo ACOG, hội chứng chèn ép tĩnh mạch chủ dưới thường xảy ra khi mẹ nằm ngửa trong giai đoạn cuối thai kỳ.
4. Thay đổi tư thế đột ngột
Nhiều mẹ bầu bị chóng mặt khi:
- Đứng lên quá nhanh
- Ngồi dậy đột ngột
- Đứng lâu
Hiện tượng này gọi là tụt huyết áp tư thế.
Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), trong thai kỳ hệ thần kinh tự chủ cần thời gian để điều chỉnh huyết áp khi thay đổi tư thế. Do đó cảm giác choáng nhẹ có thể xảy ra.
5. Những yếu tố làm tụt huyết áp dễ xảy ra hơn
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ:
- Thiếu nước
- Thiếu máu
- Đứng lâu
- Phòng nóng
Theo ACOG, thiếu máu do thiếu sắt cũng có thể làm mẹ bầu cảm thấy chóng mặt và mệt mỏi. Do đó xét nghiệm máu định kỳ rất quan trọng.
6. Khi nào tụt huyết áp cần được kiểm tra?
Cần đi khám nếu có:
- Ngất
- Chóng mặt kéo dài
- Đau ngực
- Thai máy giảm
Theo ACOG, các triệu chứng nặng cần được đánh giá để loại trừ:
- rối loạn tim mạch
- thiếu máu nặng
- rối loạn điện giải.
7. Cách giảm nguy cơ tụt huyết áp khi mang thai
Một số biện pháp đơn giản có thể giúp cải thiện tình trạng này:
- Đứng dậy từ từ
- Uống đủ nước
- Tránh đứng lâu
- Nằm nghiêng trái thay vì nằm ngửa
Theo ACOG, tư thế nằm nghiêng trái giúp cải thiện lưu lượng máu đến nhau thai.
Điều này cũng giúp giảm triệu chứng cho mẹ.
8. Checklist giúp mẹ bầu phòng tránh tụt huyết áp
- Uống đủ nước mỗi ngày
- Không thay đổi tư thế quá nhanh
- Theo dõi huyết áp định kỳ
- Kiểm tra thiếu máu thai kỳ
- Nghỉ ngơi khi cảm thấy chóng mặt
Kết luận
Tụt huyết áp trong thai kỳ thường là thay đổi sinh lý do giãn mạch và điều chỉnh tuần hoàn. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu đi kèm triệu chứng nghiêm trọng như ngất hoặc đau ngực, mẹ bầu cần được kiểm tra sớm.
Theo ACOG, theo dõi huyết áp và tình trạng thiếu máu định kỳ giúp đảm bảo thai kỳ an toàn.
Hiểu đúng cơ chế giúp mẹ bầu:
- Giảm lo lắng không cần thiết
- Chủ động điều chỉnh sinh hoạt
Nhận biết sớm dấu hiệu bất thường.