Vì sao mỗi bệnh nhân ung thư cần một cách điều trị riêng?
Mỗi người bệnh ung thư có bộ gen khác nhau. Tìm hiểu vì sao bác sĩ cần xét nghiệm gen để chọn thuốc và phác đồ điều trị chính xác nhất, an toàn hơn.
1. Mỗi người là một “bản đồ gen” riêng biệt
Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NIH, 2024), hai bệnh nhân cùng mắc ung thư phổi vẫn có thể sở hữu các đột biến gen hoàn toàn khác nhau — ví dụ:
- Người có đột biến EGFR
- Người có đột biến KRAS
- Người khác lại có ALK, ROS1, BRAF…
Vì vậy, cùng một bệnh nhưng không thể dùng cùng một phác đồ cho mọi bệnh nhân.
Đây gọi là “đa dạng di truyền của ung thư” – là lý do khiến bác sĩ ngày nay cần phân tích gen trước khi chọn điều trị.
2. Xét nghiệm gen ung thư giúp chọn đúng thuốc
Công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) cho phép bác sĩ “đọc” hàng trăm – hàng nghìn gen trong tế bào ung thư để biết:
- Khối u chứa đột biến nào
- Thuốc nào nhắm trúng đích đó
- Bệnh có nguy cơ kháng thuốc, tái phát hay không
Ví dụ:
- Ung thư phổi có EGFR → đáp ứng tốt với thuốc nhắm đích Osimertinib, Erlotinib
- Ung thư phổi có ALK → dùng Alectinib, Crizotinib
- Ung thư đại tràng có KRAS đột biến → không dùng thuốc kháng EGFR
Đây là thông tin chỉ xét nghiệm gen ung thư mới cho biết được.
3. “Một phác đồ cho tất cả” không còn phù hợp
Trước đây, đa số bệnh nhân đều hóa trị giống nhau. Nhưng nghiên cứu mới cho thấy:
- Mỗi người có bộ gen, thể trạng, khả năng chuyển hóa thuốc khác nhau.
- Một số khối u tự tạo đột biến mới → sinh ra kháng thuốc.
Vì vậy, điều trị ung thư hiện đại chuyển sang mô hình Precision Medicine – lựa chọn thuốc theo gen từng cá nhân.
4. Lợi ích của điều trị ung thư cá thể hóa
- Thuốc đúng người – đúng đột biến – đúng thời điểm
- Tăng hiệu quả điều trị
- Giảm tác dụng phụ không cần thiết
- Tránh điều trị vô ích → tiết kiệm chi phí
- Theo dõi được sự kháng thuốc và điều chỉnh kịp thời
Nghiên cứu trên The Lancet Oncology (2023) cho thấy: Bệnh nhân được chọn thuốc theo gen có tỷ lệ sống tăng 20–40% so với điều trị truyền thống.
Kết luận
Bộ gen là “dấu vân tay” của ung thư
Mỗi bệnh nhân và mỗi khối u đều sở hữu “dấu vân tay di truyền” riêng.
Hiểu bộ gen giúp bác sĩ:
- Chọn đúng thuốc
- Giảm độc tính
- Tăng cơ hội kiểm soát bệnh lâu dài
Nếu bạn hoặc người thân đang điều trị ung thư, hãy hỏi bác sĩ về xét nghiệm gen khối u (NGS). Đây là bước đầu tiên của điều trị cá thể hóa.
