Góc thắc mắc: Xét nghiệm tầm soát ung thư có đau không, có ảnh hưởng sức khỏe?

Nhiều người trì hoãn tầm soát ung thư không phải vì chủ quan, mà vì lo sợ đau, sợ ảnh hưởng sức khỏe hoặc nhầm lẫn các xét nghiệm tầm soát với chụp CT, MRI, nội soi xâm lấn. Vậy thực tế, xét nghiệm tầm soát ung thư có đau không? Có gây hại cho cơ thể không? Bài viết này sẽ giải đáp rõ ràng – đúng y khoa – dễ hiểu để bạn yên tâm hơn trước khi quyết định tầm soát.

1. Xét nghiệm tầm soát ung thư là gì?

Xét nghiệm tầm soát ung thư là các phương pháp nhằm:

Phát hiện nguy cơ hoặc dấu hiệu sớm của ung thư
Khi chưa có triệu chứng
Trước khi bệnh tiến triển nặng

Bao gồm:

Xét nghiệm gen
Xét nghiệm tế bào học
Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định

Không phải tất cả xét nghiệm tầm soát đều giống CT hay MRI.

Xét nghiệm gen tầm soát ung thư

Ví dụ:

Xét nghiệm gen nguy cơ ung thư
Một số chỉ điểm sinh học

Thực hiện

Lấy máu như xét nghiệm thông thường
Châm kim nhanh, đau nhẹ thoáng qua
Không để lại ảnh hưởng lâu dài

Pap smear, HPV test (ở nữ giới)

Lấy mẫu tế bào ở cổ tử cung
Có thể gây khó chịu nhẹ
Không gây đau kéo dài
Không ảnh hưởng sinh sản

Cảm giác này nhẹ hơn rất nhiều so với nội soi hay thủ thuật xâm lấn.

2. Xét nghiệm tầm soát ung thư có gây hại sức khỏe không?

Câu trả lời là: KHÔNG, nếu được chỉ định đúng.

Không gây tổn thương tế bào
Không “kích hoạt” ung thư
Không làm suy giảm miễn dịch
Không ảnh hưởng sinh sản

Mục tiêu

Cung cấp thông tin nguy cơ
Giúp theo dõi và phòng bệnh sớm
Giảm nguy cơ phát hiện ung thư ở giai đoạn muộn

3. Xét nghiệm tầm soát ung thư có giống chụp CT hay MRI không?

KHÔNG giống. Đây là nhầm lẫn rất phổ biến.

Chụp CT	MRI	Xét nghiệm tầm soát ung thư bằng máu hoặc gen
Có sử dụng tia X Có phơi nhiễm bức xạ ion hóa Chỉ định khi cần thiết	Không dùng tia X nhưng dùng từ trường mạnh Thời gian chụp dài Một số người thấy khó chịu	Không dùng tia xạ Không dùng từ trường Không can thiệp sâu vào cơ thể An toàn khi làm định kỳ

Đây là lý do các xét nghiệm này được khuyến nghị dùng cho phòng ngừa lâu dài.

4. Vì sao nhiều người vẫn sợ xét nghiệm tầm soát?

Do:

Nhầm lẫn giữa tầm soát và chẩn đoán
Sợ cảm giác “phát hiện bệnh”
Thiếu thông tin rõ ràng từ đầu

Thực tế:

Biết sớm giúp nhẹ gánh hơn rất nhiều so với phát hiện muộn
Phòng bệnh luôn ít rủi ro hơn điều trị

5. Khi nào xét nghiệm tầm soát ung thư cần thận trọng?

Một số trường hợp cần được tư vấn kỹ:

Phụ nữ mang thai
Người có bệnh nền phức tạp
Người từng ghép tạng, ghép tủy (đối với xét nghiệm gen đặc thù)

Nhưng đa số người trưởng thành khỏe mạnh đều có thể làm an toàn.

Khuyến nghị từ các tổ chức y khoa WHO, Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) đều nhấn mạnh

Tầm soát ung thư an toàn, có lợi
Nên thực hiện trước khi có triệu chứng
Giúp giảm tỷ lệ tử vong do ung thư rõ rệt

Khách hàng thường lo lắng điều gì – và cần hiểu đúng

Lo lắng thường gặp	Thực tế
Sợ đau	Đau nhẹ hoặc không đau
Sợ hại sức khỏe	Không gây hại
Sợ giống CT/MRI	Hoàn toàn khác
Sợ phát hiện bệnh	Biết sớm luôn tốt hơn

Kết luận

Xét nghiệm tầm soát ung thư:

Không đau hoặc rất ít đau
Không gây hại sức khỏe
Không giống chụp CT hay MRI
An toàn khi thực hiện định kỳ

Điều quan trọng nhất:

Hiểu đúng bản chất xét nghiệm
Được tư vấn đúng đối tượng
Không để nỗi sợ không cần thiết trì hoãn việc phòng bệnh

Phòng ung thư sớm luôn nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với điều trị muộn.